اصلاح رشد فکی به روشهای درمانی گفته میشود که هدفش کنترل و هدایت رشد استخوانهای فک در دوران کودکی و نوجوانی است. در این دوره، استخوانهای فک هنوز در حال رشد هستند و میتوان با استفاده از درمانهای ارتودنسی و ارتوپدی فک، مسیر رشد آنها را تا حدی اصلاح کرد. هدف اصلی این درمانها ایجاد هماهنگی بهتر بین فک بالا و پایین، بهبود عملکرد جویدن و صحبت کردن، و جلوگیری از مشکلات اسکلت صورت در آینده است. در حدود 15 تا 20 درصد از بیماران بزرگسالی که به دنبال اصلاح ارتودنسی هستند، ساختار فک نیاز به اصلاح دارد. بنابراین، درمان ترکیبی ارتودنسی و جراحی ارتوگناتیک برای رسیدن به یک بایت ایده آل مورد نیاز است.
اما در برخی شرایط کودک از سن پایین، مشکل رشد فکی را نشان میدهد که در موارد زیادی جنبه ی وراثتی دارد. در این موارد درمان ارتوپدی فکی که توسط متخصص ارتودنسی انجام میشود میتواند مشکل را حل کند. در تمامی این روشهای درمانی نیاز به مراجعه ی به موقع والدین و کودک و همچنین نیاز به همکاری خوب کودک در استفاده از دستگاه اصلاح رشد فکی میباشد. تنها در این صورت است که نتایج درمانی ایده ال برآورده میشود. در غیر این صورت ممکن است در سنین بالاتر نیاز به درمان های وسیع تر باشد.
اصلاح رشد فکی
وجود ناهنجاری ها و اختلالات در موقعیت طبیعی دندان ها و فک باعث مشکلاتی در زندگی فرد میشود که با درمان آن به روش های امروزی میتوان به راحتی لبخندی زیبا داشت. اصلاح رشد فکی اگر در سنین مناسب خود درمان شوند نتایج ملموسی در پی خواهند داشت. هرگز برای لبخندی زیبا داشتن دیر نیست و میتوانید برای اصلاح فرم دندان ها و مشکلات فکی اقدام نمایید. اما حتی الامکان هر چه زودتر بررسی ها صورت گیرد قطعا خروجی کار بهتر خواهد بود. یعنی در اوایل پدیدار شدن این ناهنجاری ها درمان راحت تر میباشد. البته گاها درمان این ناهنجاری ها در سنین کودکی و نوجوانی امکان پذیر نیست، به دلیل رشد استخوان ها و تغییر دندان ها تا زمان جوانی نمی توان آن را درمان کرد و باید صبر کرد تا رشد آن ها ثابت شود تا بتوان درمان را ادامه داد.
برخی از مشکلات رایج در تراز یا رشد فک
ناهماهنگی رشد فک میتواند به شکلهای مختلفی خودش را نشان دهد و هرکدام از این مشکلات پیامدهای متفاوتی برای سلامت دهان و دندان بیمار دارند. در ادامه مهمترین مشکلات را بررسی میکنیم:
عقب بودن فک پایین: در برخی افراد، فک پایین نسبت به فک بالا رشد کمتری دارد. این وضعیت معمولاً باعث ایجاد اوربایت شدید میشود و باعث میشود فرد در جویدن و حرف زدن مشکل داشته باشد.
جلو بودن فک پایین یا عقب بودن فک بالا: در این حالت فرد دچار آندربایت میشود. یعنی دندانهای فک پایین جلوتر از دندانهای فک بالا قرار میگیرند. اگر این مشکل در سنین رشد تشخیص داده شود، امکان هدایت رشد استخوانها و کاهش شدت ناهنجاری وجود دارد.
باریک بودن فک بالا: فک بالای باریک میتواند باعث کراسبایت، کمبود فضا برای رویش دندانها و نامرتبی دندانی شود.
عدم تقارن فک: گاهی یک سمت فک سریعتر یا بیشتر از سمت دیگر رشد میکند. در نتیجه فرد دچار انحراف چانه، عدم تقارن صورت و مشکلات عملکردی در بایت میشود.
مشکلات عمودی رشد فک: در بعضی افراد رشد عمودی صورت بیش از حد یا کمتر از حد طبیعی است. این وضعیت میتواند باعث بایت باز، دیپ بایت و تغییر صورت شود.
دلیل مشکلات فکی چیست؟
مشکلات و ناهنجاریهای فکی به دلایل مختلفی اتفاق میافتند که در ادامه مهمترین دلایل را بررسی میکنیم. وراثت یکی از مهمترین دلایل ناهنجاریهای فکی است. اندازه فکها، جهت رشد استخوانها و نوع رابطه فک بالا و پایین تا حد زیادی تحت تأثیر ژنتیک قرار دارند و بسیاری از الگوهای ناهنجاری در اعضای یک خانواده مشاهده میشوند. تنفس مزمن از طریق دهان میتواند بر نحوه رشد استخوانهای صورت و فک اثر بگذارد. این وضعیت معمولاً با باریک شدن فک بالا، افزایش ارتفاع صورت و تغییر موقعیت فک پایین همراه است. عادتهایی مانند مکیدن انگشت، استفاده طولانیمدت از پستانک یا برخی الگوهای نادرست بلع میتوانند در طول زمان رشد طبیعی فکها را تحت تأثیر قرار دهند و موجب تغییر شکل قوسهای دندانی و استخوانهای فک شوند.
گاهی بدون وجود بیماری خاص، یکی از فکها سریعتر یا کندتر از فک دیگر رشد میکند. این عدم تعادل میتواند به مشکلات بایت، نامرتبی دندانها و تغییرات ظاهری صورت منجر شود. در مواردی خاص، مشکلات مادرزادی، ضربه به ناحیه فک یا برخی اختلالات رشدی میتوانند روند طبیعی رشد استخوانهای فک را مختل کنند و باعث بروز ناهنجاریهای شدیدتر شوند.
بهترین سن برای اصلاح رشد فکی
بهترین زمان جهت رفع ناهنجاری های فکی در سنین بین ۷ تا ۱۲ سال میباشد که متخصص ارتودنسی ابتدا مشکلات دندان ها را بررسی میکند. سپس با اقدام به درمان و تکمیل دوره ی آن مشکلات فکی بررسی و درمان میشود. اگر در سنین مناسب این مشکل برطرف نشود و بیمار به سن بلوغ برسد جهش رشدی اتفاق می افتد که به مراحل درمان پیچیده تر خواهد شد. متخصصین دندانپزشکی با تکیه بر توانایی خود اقدام به جراحی دهان، صورت و فک بیمار میکند که میزان و نوع درمان بستگی به شرایط بیمار دارد.
متخصص وضعیت بیمار را بررسی میکند و یک دوره ی درمانی طولانی مدت را در نظر میگیرد تا با عبور کردن از تک تک مراحل به نتیجه ی دلخواه برسد.
کودکان در اصلاح رشد فکی
همان طور که به آن اشاره کردیم بهترین سن برای درمان و اصلاح رشد فکی دوره ی کودکی است که بیمار در سن رشد میباشد و هنوز ناهنجاری ها به طور کامل شکل نگرفته اند. به عبارتی هرچه فرد زودتر نسبت به وضعیت بیماری خود به متخصص مراجعه نماید شانس بیشتری در برابر بهبود کامل و رفع مشکلات ناهنجاری های فکی دارد.
دستگاه های درمانی برای رفع این ناهنجاری ها
برای درمان مشکلات اصلاح رشد فکی از دو دستگاه ثابت و متحرک استفاده میکنند. دستگاه های متحرک این قابلیت را دارد که بدون نیاز به متخصص و مراجعه به مراکز درمانی خود فرد این دستگاه را از دهان خارج کند. دقت نمایید که بکارگیری از این نوع دستگاه ها به طور منظم و دقیق کیفیت نتیجه ی درمان را مشخص میکند. بنابراین در استفاده از آن طبق نظر متخصص جدی باشید و طبق آن عمل نمایید. در حالت معمولی باید حدود ۱۶ ساعت از این نوع دستگاه ها استفاده کرد و تنها در هنگام غذا خوردن از دهان خارج کنید.
درمان بعد از سن بلوغ در چه مواردی پیشنهاد میشود؟
اگر مشکلات دندان ها و فک در سنین قبل از بلوغ درمان نشود این اختلالات و ناهماهنگی ها بیشتر شده و پس از سنین بلوغ دوره ی جراحی فک و ارتودنسی شروع میشود با توجه به شرایط بیمار طول مدت درمان متفاوت خواهد بود اما به طور میانگین مدت زمان رفع این مشکلات بین ۶ الی ۲۴ هفته به طول می انجامد و تنها راه جهت پیشگیری از این مدت طولانی زود مراجعه کردن بیمار قبل از سنین کودکی و بلوغ میباشد.
جهن درمان اختلالات و اصلاح رشد فکی همچنین ارتودنسی دندان ها میتوانید به کلینیک تخصصی اسمایل آرک مراجعه نمایید تا متخصصین با تجربه ما در مناسب ترین حالت ممکن بیماری و ناهنجاری های فکی را درمان نمایید.
دستگاههای ارتودنسی برای اصلاح مشکلات رشد فک
دستگاههای اصلاح کننده فک یا ثابت هستند یا قابل جابجایی. دستگاههای ثابت با استفاده از مادهای روی دندانها اعمال میشوند. وسایل قابل جابجایی نیاز به پایبندی بیمار برای استفاده از دستگاهها طبق دستورالعمل دارند. با استفاده از وسایل ارتودنسی خود و پیروی از برنامه درمانی که برای نیازهای خاص شما طراحی شده است، نتایج بهتری دریافت خواهید کرد. درک نتایج بالقوه به شما کمک میکند انگیزه داشته باشید و والدین میتوانند به فرزندان خود کمک کنند تا توصیهها را دنبال کنند. برخی از لوازم خانگی میتوانند در طول دورههای تنظیم ناراحتی جزئی ایجاد کنند، اما استفاده منظم از آنها به کوتاه شدن مدت زمان درمان کمک میکند. در اینجا برخی از رایج ترین وسایل برای اصلاح مشکلات رشد فک آورده شده است.
هدگیر
این دستگاه قابل جابجایی است و از جنس استیل ضد زنگ و بند ایمنی پارچه ای تشکیل شده است. متخصص ارتودنسی نوارهای فلزی را روی دندانهای پشت بالایی شما در جایی که فیس کمان را وصل میکنید، ثابت میکند. بند ایمنی دور سر شما میپیچد و صورت را محکم میکند. هدگیر با اعمال فشار به دندانهای بالا و فک بالا بر رشد فک و حرکت دندان تاثیر میگذارد.
دستگاه Herbst
معمولاً دائمی هستند، این دستگاهها به دندانهای آسیاب بالا و پایین متصل میشوند تا فک پایین را به جلو نگه دارند. هدف از این درمان از بین بردن اوربایت است. با پیچهای انبساط، Herbst همچنین میتواند فک را باز کند.
مارا
این دستگاه فک پایین را به سمت جلو هل میدهد تا اوربایت را کاهش دهد. تاجها روی دندانهای آسیاب بالا و پایین شما قرار میگیرند و یک آرنج فلزی تاجها را به هم متصل میکند.
Bite Corrector
این دستگاه با بریسها برای اصلاح مال اکلوژنهای مختلف ترکیب میشود. میلههای فلزی با فنرهای محصور به فک بالا و پایین فشار وارد میکند. قرار دادن چنین میله هایی به نوع نیش بستگی دارد.
کلام پایانی
شما میتوانید برای دریافت وقت مشاوره در رابطه با اصلاح رشد فکی و انجام ارتودنسی در کرج توسط بهترین متخصص دندانپزشکی دکتر حمید گلشاهی با کلینیک دندانپزشکی اسمایل آرک در تماس باشید. 02632529735
سوالات متداول
بهترین سن برای اصلاح رشد فکی چیست؟
سنین بین 7 تا 12 سال
دستگاههای درمانی برای اصلاح رشد فکی چیست؟
از دو دستگاه ثابت و متحرک استفاده میشود.